X
تبلیغات
Noor Quyash - معنی لغوی قالین

فرهنگی و اجتماعی * * * Cultural & Social

درباره وبلاگ
عزیز حرمتلی دوستلار! بو وبلاگیمیزینگ آچیلیشینینگ اصل مقصدی فرهنگی و اجتماعی یول لردن ملتیمیزه خدمت ایتمک ، دوستلاریمیرینگ یازان شعر مقاله لرینی یاینلاب و بیر بیریمیزینگ فکریندن فایده لانیب ال اله بریب اونگه گیتمک دیر.

Dear Friends! the aim of this weblog is only to improve the cultural and social activities in the main time to share the experience among the all friends in order to help each other and to have a good future.

دوستان گرامی! هدف اصلی این وبلاگ فقط خدمت به مردم خود از طریق فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی و همچنان تبادل افکار بین دوستان میباشد، و همچنان نشر شعر ، مقالات و طنزهای ارسالی دوستان و دست به دست هم داده بسوی ترقی و پیشرفت.

Degerli Arkadaslar! Bu blogfamizin acilisinin asil gayesi milletimize kulturel yonlerden yardem etmek ayni zamanda arkadaslarla fikirlerimizi paylasmak ve arkadaslarimizin yazmis olduklari, sir makalelerini bu weblogimizda yayinlamak, ve el ele verip guzel bir gelecek icin caba harcamak.
پيوندهاي روزانه
پيوندها
سخن روز

1- قالی یا حالی واژه ترکی ترکمنی است. بمعنی فرش بزرگ که بانخ، پشم و یا ابریشم به رنگها و نقشه های مختلف بافته میشود و در کشور ما بنام قالین مشهور است.
2- تاریخچهء قالین:
اگر به پیشینهء و قدامت تاریخی صنعت قالین و قالین بافی نظر به افگنیم، خواهیم دید که هنر قالین بافی نسبت به هر قوم دیگر جهان در بین مردم ترکمن سابقهء طولانی دارد. از دورانیکه مالداری و دامداری در میان انسانها رواج یافت همزمان با آن، هنر قالین نیز شکل گرفته است. این هنر ظریف و صنعت زیبا کم از کم (2500) سال قبل از امروز بمیان آمده و با گذشت زمان بشکل بسیار مقبول در آمده است.
قدیمی ترین قالین ایکه تا هنوز کشف شده است متعلق به قرن پنجم قبل از میلاد بوده در سال 1947میلادی در اثر کاووش ها و حفریات باستان شناسان اتحاد شوروی سابق از زیر یخ های پازیریک سیبری کشف گردیده است. این قالین پشمی نفیس، نقوش برنگ قرمز روی متن سفید بافته شده است.
از جمله قالین های قدیمی دیگر، یکی هم قالین ابریشمی نخ طلا موسوم به هاشم(سال743م) مربوط به دورهء عباسیان در بغداد است. که در نوع خود بزرگترین قالین بشمار میرود. همچنان آثاریکه از مراسم شاهان آثور بر سنگ نوشته ها باقی مانده است. قدامت قالین را به (2500) سال پیشبینی می نماید.
زمانیکه مارکوپولو سیاح ایتالوی در قرن(13) میلادی از مناطق ترکمن نشین دیدن و سیاحت میکند و در فصل بیست و یکم یادداشت های خود چنین نوشته است:
« میدانید در اینجا قالین های بسیار نفیس و زیبائی تهیه می شود. پارچه های بارنگ قرمز و دیگر رنگها بافته می شود که قابل تحسین است.» اگر بپذیریم که در دوران مارکوپولو درمیان قالین های ترکمن این چنین قالین های نفیس و زیبا موجود بوده است. نتیجتا برای فرآورده های قالین، تاریخچه طولانی تر که مربوط به دوران پیشتر از آنست می توان تخمین زد. چرا که قالین بافی محصول انبوهی از کار و خلاقیت دختران ماه رخ وزنان زیبای ترکمن است. همچنان مارکوپولو در جای دیگر یادداشت های خود نوشته است که «همچنین چیزهای عجیب دیگری که نهایت زیبا است در بین ترکمن ها پیدا میشود و فوق العاده زیبا و گرانقیمت است.»
در زمان های قدیم ترکمن ها هرچیزی را که با دست می بافتند برای نشستن مورد استفاده قرار می دادند، قالینش می نامیدند و یا عبارت دیگر فرش بافته شده را قالین می گفتند. در مورد ایجاد و بافت قالین حکایات اسطوره یی نیز در کتب و متون قدیم بمشاهده میرسد. یعنی حکایات و قصه هائیکه عظمت دربار حضرت سلیمان علیه السلام را بیان می دارد همانا قالینچهء است که بنابر معجزهء آنحضرت در هوا پرواز میکرد.
بدیهست که قالینچه یکی از شاهکارهای با ارزش از جهت کار هنری عصر خود بوده و بطور تحفه و سوغات از جانب یکی از رجال برجسته آنوقت به درباروی راه یافته است همچنان شواهد و اسناد فراوانی موجود است که قدامت و سوابق قالین را برای مان آشکار و واضح میسازد. زمانیکه اسکندر مقدونی به خراسان کهن یوریش و هجوم می آورد دست به یک سلسله تصرفات و فتوحات می زند او در همان وقت یک تخته قالینچهء منقش و بسیار مقبول ایکه بشکل میناتوری بافــته شــده و در زمان خود بی بدیل بود از شهر ام البلاد بلخ به عنوان تحفه و سوغات به مادرش بمرکز امپراطوری خویش به شهر "آتن" ارسال وهدیه میدارد.
همچنان حفریاتیکه در سال 1965میلادی توسط دوکتور لویی دوپری دانشمند افغانستان شناس امریکایی در مربوطات ام البلاد بلخ صورت گرفته است مربوط به دورهء نیالیت ها بوده آثار و ابزار فراوانی کشف شده است که از جمله اهلی ساختن حیوانات نیز شامل آن میباشد بویژه گوسفند قره قل و استفاده از پشم آن که قدامت تاریخی آن به ده هزار سال قبل از میلاد بوده است. 
در مورد بوجود آمدن صنعت قالین در بین مردم ترکمن اسطوره یی مشهوری موجود است که می گویند: تخمینا چند هزار سال قبل در بین ایلات اوغوز (که همگی ترکمنها از این شخص منشعب شده اند) دوشیزه دوگانهء بدنیا آمدند که نام یکی (حالی) و دیگری (بوستان) بوده است. هردوی آن استعداد خارق العاده داشتند و بخاطر خدمت به همنوعان خود به رقابت های سالم پرداختند و در نتیجه به کشف و اختراعات صنعت نایل آمدند دوشیزه حالی صنعت قالین بافی را اختراع نمود که اکنون بنام وی مسمی شده است و دربین ترکمنها بنام (حالی) و در بین سایر اقوام بنام قالین و در بین ایرانیها بنام (قالی) یاد میشود. دوشیزه گلستان هم به کشف و اختراع توربه (توبره) موفق میشود که در بین ترکمنها بنام (بوستان توربه) یا جوال توربه مشهور بوده و دربین ترکمنها هنوز هم مورد استعمال است.
صنعت قالین از زمانه های دور تا بحال توجه محققان، دانشمندان و کلکسیونرهای علاقمند را بخود جلب کرده و هنوز هم میکند. چنانچه در موزیم های جهان از جمله «قاهره» قالینچه میناتوری شده نگهداری میشود که کارام البلاد بلخ بوده و چند سال پیش از میلاد بافته شده است
به همین ترتیب قالینچه ای در کلکسیون دولتی اطریش مشاهده می کنیم که مربوط و منوط به قرن (16)میلادی بوده که متعلق به پطرو کبیر میباشد این قالینچه از ابریشم خالص بافته شده با طلا و نقره مزین گردیده است و به نظر آرکیو لوژستها مقبول ترین و زیباترین فرش است که در کلکسیون ها و موزیم های جهان دیده است.
در زمان خلفای عباسی در «جیره» قالین بافته شده بدست آمده است که در اطراف و اکناف دریای خزر بوجود آمده که باشنده گان اصلی آن منطقه را ترکمنها تشکیل میدهد که در محدودهء جمهوری ترکمنستان قرار دارد. صنعت قالین بافی به سرزمین هندوستان در زمان حکمرانی شاهان و سـلا طـین تورک تبار مغولی در قرن (16-17)میلادی منتقل یافت. این صنعت زیبا و ظریف بواسطهء شهزاده گان تورک بلخصوص در زمان جلال الدین اکبر ووزیر دانشمند اوخان خانان محمد بایرام خان ترکمن رواج یافت. زمانیکه ترکان در هندوستان حاکمیت داشتند یکتعداد ترکمانان همراه بایرام خان به آنجا منتقل گردیده و جابجا شدند و هنوز هم دریک قسمت دهلی جدید دروازه بنام «ترکمن گیت» مشهور است که این خود نمایان گر موجودیت ترکهای ترکمن را در آنوقت گواهی میدهد. در آنزمان نظر به هدایت خود شاه جهان برای قصر «عنبر» قالین های از پشم مخصوص تهیه شده است.

هکذا در قسمت قدامت و پیشینه تاریخی صنعت قالین پیشکسوتانی همچون ابوالقاسم فردوسی در اثر ارزشمند خود (شاهنامه) ترسیمی که از دربار شاهان مشرق زمین از جمله جمشید و فریدون و کیخسرو وغیره نام آوران اسطوره یی می نماید. در لابلای بر شمردن زیبایی و ظرافت تخت و تاج مرصع به جواهر و آلات زینتی آن عصر، صنعتی از فرش بودن صالونها و دهلیز ها و سراپرده شاهانه که توسط قالین و قالینچه های رنگارنگ و متنوع آراسته یافته به نیکویی یاد میکند به همین ترتیب قالین زینت بخش قصرهای مجلل شرق و غرب بوده در آینده نیز خواهد بود.

 

 نوشته شده در  2012/8/27ساعت 9 قبل از ظهر   توسط الحاج نورمحمد قویاش قاریزاده  |  |
مطالب اخير